Kiedy jeszcze mieszkałem w Gzowie, a ryb w rzece było pod dostatkiem, zawsze wczesną wiosną uwielbiałem przyglądać się rybim godom. Każdy z nas wie, że ryby podczas tarła są nieostrożne i nie przeszkadza im, że jakiś wędkarz stoi tuż obok łodzią. Pierwszą taką rybą, którą podglądałem podczas miłosnych igraszek był szczupak.

Zależnie od temperatury wody okres naturalnego tarła zębola może rozciągać się od pierwszych dni marca nawet do końca maja. Wędrówka tarłowa zaczyna się przy temperaturze 5oC. Utrzymywanie się niższych temperatur bywa przyczyną nieprzystępowania części tarlaków do składania ikry, a nawet śnięć ikrzyc z powodu obumierania ikry. Zdarzało mi się widywać śnięte duże szczupaki w jeziorkach tuż obok Strzyż pod koniec marca i z początkiem kwietnia. Kiedy rozcinałem je nożem okazywało się, że były to same samiczki z ikrą w środku. Zdarza się jednak, że w małych jeziorkach lub wypłaconych zatoczkach tarło rozpoczyna się jeszcze pod topniejącą pokrywą lodową w zależności od ostrości słońca. Ikrzycy pływającej koliście kilka do kilkunastu centymetrów nad dnem, towarzyszy zwykle kilka mniejszych od niej mleczaków, biorących udział w tarle. Wydalanie ikry i mlecza następuje równocześnie i trwa bardzo krótko powtarzając się kilkakrotnie. Towarzyszące temu silne ruchy płetw ogonowych wywołują zawirowania wody, co zwiększa prawdopodobieństwo spotkania się ikry z plemnikami. W ten sposób jak oceniają ichtiolodzy dochodzi w 70% do zapłodnienia u większości ryb, poza tymi, które czatują przy swoich gniazdach, tak jak czyni to sandacz. Po każdym akcie następuje kilkunastominutowa przerwa. Całość dojrzałej ikry jest wydalana w kilka godzin. Ikra w styczności z wodą staje się lepka, zatrzymuje się więc na roślinności wodnej i nie spada na dno. Jest to bardzo istotne, gdyż ma ona wysokie wymagania tlenowe. Składana jest za dnia w płytkich miejscach lub na przybrzeżnych rozlewiskach. Miejsca takie zasobne są w pokarm dla wylęgu. Tarliska z rzadka porośnięte trzciną są wybierane z konieczności. Warunki naturalnego rozrodu i bytowania wylęgu ulegają stałemu pogarszaniu, a to z powodu zabiegów melioracyjnych, turystycznej zabudowy strefy brzegowej oraz zabiegów agrotechnicznych, pośrednio zmieniających jakość wody spływającej nie tylko do Narwi. Duży wpływ na ten ujemny stan mają niewątpliwie odłowy rybackie, które na Narwi od Kacic do Karniewka nie były przez nikogo kontrolowane przez lata. Jakkolwiek sztuczne tarło i próby podchowu wylęgu szczupaka są w Weilu krajach prowadzone od wielu lat, ilość uzyskiwanych wylęgów i efektywność zarybień, poza nielicznymi wyjątkami, są zbyt niskie w porównaniu z ciągle rosnącymi potrzebami. Nie pokonano dotychczas wielu zasadniczych trudności z inkubacja i zapłodnieniem ikry oraz wykluwaniem i przechowywaniem wylęgu. Straty ikry są silnie zróżnicowane i zwykle wysokie. Również wysoka jest śmiertelność narybku w pierwszych dniach życia.

Optymizmem napawa jednak fakt, że w ostatnich latach ważność tych spraw jest dostrzegana zwłaszcza w kołach wędkarskich, z których bogatą wiedzę czerpią placówki naukowe.

Z wędkarskim pozdrowieniem

Szczupak.